Tom of Finland: de man die de leerscene tekende

Wie Tom of Finland was

Tom of Finland was het pseudoniem van Touko Valio Laaksonen, geboren op 8 mei 1920 in Kaarina, bij Turku in Finland, en overleden op 7 november 1991 in Helsinki. In ongeveer vijftig jaar maakte hij zo'n 3.500 tekeningen van mannen: houthakkers, matrozen, bikers, politieagenten, leermannen, allemaal onmogelijk gespierd, allemaal overduidelijk genietend van elkaar. In een tijd waarin homoseksualiteit in Finland en in het grootste deel van de wereld strafbaar was, tekende hij gay mannen die trots, sterk en gelukkig waren, en dat beeld veranderde hoe een generatie mannen zichzelf zag.

Van reclame tot Physique Pictorial

Laaksonen studeerde reclame in Helsinki, diende tijdens de Tweede Wereldoorlog als officier in het Finse leger en werkte daarna in de reclame, terwijl hij zijn mannen in het geheim tekende. In 1956 stuurde hij een paar tekeningen naar het Amerikaanse blad Physique Pictorial, een van de bodybuildingbladen die in stilte een gay lezerspubliek bedienden. Hoofdredacteur Bob Mizer zette een tekening op de cover van het voorjaarsnummer van 1957 en schreef die toe aan "Tom", met de toevoeging "of Finland". De naam bleef hangen. Zijn werk werd twintig jaar lang per post verkocht voordat hij het openlijk kon laten zien; in 1973 zegde hij zijn baan op om fulltime te tekenen.

Kake en de leerlook

Zijn bekendste personage is Kake, de leerman met snor, kleppet, leren jack en strakke jeans die vanaf 1968 de hoofdrol speelde in een reeks strips zonder tekst. Kake topt, Kake bottomt, Kake neemt het op tegen hele groepen, en hij loopt altijd grijnzend weg: de boodschap was dat seks tussen mannen, in elke positie, mannelijk is. De look die Tom zijn personages gaf, werd de look van de leerscene zelf: de Muir-cap, het zwarte leren jack en de chaps, het harnas, laarzen, de snor, de leer- en uniformfetish, de bobbel die nooit werd verstopt. Loop vandaag een willekeurige leerbar binnen en je loopt een tekening van Tom of Finland binnen.

Erkenning

In de jaren 70 en 80 verhuisde zijn werk van postorderboekjes naar galerieën. In 1984 richtte hij met Durk Dehner in Los Angeles de Tom of Finland Foundation op, die zijn werk bewaart en tot op de dag van vandaag erotische kunst steunt. Finland, dat hem ooit had kunnen vervolgen, zette zijn tekeningen in 2014 op officiële postzegels, en de speelfilm Tom of Finland (2017, geregisseerd door Dome Karukoski) vertelde zijn levensverhaal. Zijn tekeningen hangen in het Museum of Modern Art in New York en andere grote collecties, en zijn invloed loopt door de fotografie van Robert Mapplethorpe, de Village People, de leerjaren van Freddie Mercury en elk fetishmerk dat een harnas verkoopt.

Waarom hij ertoe doet voor de gear

Tom heeft het harnas, de cockring en de jockstrap niet uitgevonden, maar hij tekende ze op mannen die ze met trots droegen, en dat maakte ze begeerlijk. Veel van wat je bij GaySteel vindt, van massief RVS tot fetish kleding en BDSM-gear, bestaat in een scene die hij mee vormgaf. Als je een harnas, een paar laarzen en een jockstrap aantrekt en in de spiegel kijkt, kijk je naar zijn idee van een man. Zijn tekeningen waren ook een uitnodiging om te experimenteren, elkaars grenzen op te zoeken en daar zonder schaamte van te genieten; die houding is de reden dat deze winkel bestaat.